Chuyện Xưa “Givral Sài Gòn”

Tôi sinh ra và lớn lên trên đường Đồng Khởi nhỏ xinh của Sài Gòn. Tuổi thơ của tôi là những cuối tuần theo ba, theo mẹ đến café Givral ăn bánh. Khi lớn hơn một chút, vào mỗi dịp Noel, tôi lãnh nhiệm vụ đi bộ từ nhà ra Givral mua bánh khúc cây.

Bây giờ, café Givral với không gian nhỏ xíu mà chật ních những bộ bàn ghế gỗ, với tủ bánh thơm ngon lấp lánh, với hương cà phê ngập kín không gian đã không còn nữa rồi.

Tôi ngồi đây, trong Starbucks, viết một chút cho kỷ niệm ấu thơ, cho một phần hồn đã chết của Sài Gòn. 

Thương hiệu bánh ngọt của giới thượng lưu Sài Gòn. 

Một ngày cuối năm 1950, ngay góc đường Catinat của trung tâm thành phố Sài Gòn xuất hiện hiệu bánh – café mang thương hiệu Givral. 

Hiệu bánh – café Givral nằm trong tòa nhà Eden, tọa lạc ở vị trí đắc địa của Sài Gòn (giao điểm của đường Đồng Khởi và Lê Lợi ngày nay, đối diện với quảng trường trung tâm Lam Sơn). Alain Poitier – một người Pháp sống lâu năm ở Việt Nam đã bỏ ra tám tháng để chuẩn bị. Ông biến địa điểm của tiệm thuốc Tây đầu tiên ở Sài Gòn trở thành một tiệm bánh mang hương vị Pháp – Việt.

Givral chinh phục người Sài Gòn với các loại bánh nướng, đặc biệt được khách hàng ưa thích là bánh pate choux và bánh croissant. Mãi sau này có thêm dòng bánh cheese cake như bánh mine feuilles, bánh tiramisu với lớp kem béo ngậy. 

Sài Gòn lúc ấy còn có một số thương hiệu bánh khác nữa, như: Brodard cà phê Crois de Aurd, Lò bánh tư Nguyễn Văn Đắc… Nhưng tất cả đều không “nổi” bằng Givral. Givral được xác định là thương hiệu bánh dành cho giới thượng lưu, quan chức, những người nổi tiếng ở Sài Gòn.

Đám cưới của các nghệ sĩ nổi tiếng, tầng lớp quý tộc đều có sự hiện diện của bánh cưới Givral. Hồi ấy, Givral sở hữu khung bánh cưới 11 tầng độc nhất vô nhị. Vào dịp Giáng sinh, lò bánh Givral hoạt động hết công suất, tăng ca mới đủ bánh khúc cây giao cho các đơn đặt hàng. 

Café Givral, quán cà phê của thời cuộc.

Diện tích bé nhỏ của café Givral luôn đông khách. 

Trước năm 1975, khách của café Givral là các dân biểu hạ viện, nghị sĩ thượng viện (Trụ sở họp Hạ viện Sài Gòn là Nhà hát Thành phố ngày nay), giảng viên đại học, nghệ sĩ, du khách và đông nhất là nhà báo trong và ngoài nước. Café Givral là điểm hẹn không chính thức của các nhân vật nổi tiếng trong làng văn hóa, truyền thông. 

Những vị khách nổi tiếng đã từng lui tới café Givral, gồm có: Tim Page – phóng viên ảnh chiến trường ở Việt Nam làm việc cho UPI, AP, Paris Match; Horst Faas – nhiếp ảnh gia, người nhận hai giải Pulitzer, nổi tiếng về những hình ảnh chiến tranh Việt Nam; tiểu thuyết gia người Anh Graham Green từng đưa café Givral vào cuốn tiểu thuyết lừng danh “Một người Mỹ trầm lặng”. 

Đạo diễn Phillipe Noyce khi thực hiện một trường đoạn của bộ phim “Người Mỹ trầm lặng” (2002) chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết ấy, đã quyết định thuê hẳn mặt bằng café Givral để tái hiện quang cảnh nơi đây những năm 1950, 1960.

Trong những năm sống dưới vỏ bọc phóng viên, tướng tình báo Phạm Xuân Ẩn cũng thường đến café Givral để thu thập tin tức. 

Sau năm 1975, nhiều du khách nước ngoài đến tham quan Sài Gòn sau khi đọc cuốn sách “Điệp viên hoàn hảo” của Larry Berman viết về Phạm Xuân Ẩn, đã tìm đến và ngồi lặng hàng giờ ở một góc cà phê Givral – nơi Phạm Xuân Ẩn trước 1975 từng lui tới hàng ngày, nhìn ra cửa sổ để thả tưởng tượng về quá khứ. 

Quá khứ còn lại gì?

Khoảng năm 1973, trước những biến động chính trị, người con của Alain Portier giao lại thương hiệu bánh cho giám đốc xưởng bánh người Việt và về nước. 

Sau 1975, xí nghiệp bánh kẹo Givral được chuyển giao về cho Công ty dịch vụ ăn uống nay là Saigontourist tiếp quản. Sau đó, Givral lận đận qua nhiều chủ sở hữu và không ít người từng muốn tô vẽ, đổi tên, cải kiếp thương hiệu bánh này. Cái tên Givral cũng từng bị thay bởi một tên khác, Givral mất đi sự kiêu hãnh ban đầu, chất lượng xuống cấp, người tiêu dùng quay lưng. 

Vào tháng 4/2010, khi thương xá Eden chính thức bị tháo dỡ, café Givral “bản gốc” theo đó cũng thành tro bụi. Có người nói, trước đây Givral đã chết vì đánh mất “linh hồn” thì nay với sự xóa sổ trung tâm Eden, Givral-Catinat đã… chết hẳn, dù vẫn còn đâu đó những tiệm bánh Givral khác trên những con phố Sài Gòn.

Sau khi trung tâm thương mại Vincom A được xây lên trên nền đất của thương xá Eden, café Givral từng quay lại vị trí cũ với phong cách bài trí bóng bẩy, thời thượng hơn. Nhưng chỉ được một thời gian ngắn. Ngày nay, góc đường năm xưa là café Givral hiện là một cửa hàng của thương hiệu cao cấp. 

Nghe bảo, chủ hiện tại của Givral quyết tâm khôi phục thương hiệu theo đúng định hướng ban đầu: làm bánh Pháp cho người Việt. Những thợ làm bánh Pháp được mời về, thêm nhiều loại bánh mới ra lò. Đến tận bây giờ, tôi vẫn ăn bánh Givral mỗi khi thèm ngọt (dù mập chết đi được!). Tôi thấy bánh vẫn ngon như ngày mình còn nhỏ, nhưng lắm khi không tin cái lưỡi của mình lắm vì ăn ký ức bao giờ mà chẳng ngon?!

Chịu khó thay đổi, nhưng con đường trở lại thời huy hoàng xưa của Givral liệu có khả thi, trong một thị trường ngập tràn các loại bánh ngoại và các thương hiệu mới bắt mắt, trendy hơn? Câu chuyện mà Givral sẽ kể cho khách hàng thời đại này là gì, khi café Givral với câu chuyện thương hiệu nên thơ nay chỉ còn trong những bức hình và lời kể của những kẻ ăn mày quá khứ (như tôi!)?

LANA

Leave a Reply