Chuyện Linh Tinh Ở HONG KONG

HONG KONG KHÔNG BIẾT NGỦ!

Tuổi thơ của tôi ngập trong những món đồ được cha đem về từ các chuyến hải hành sang Hong Kong buôn bán: búp bê biết đi biết hát, nước táo nước đào đóng hộp, bánh quy Danisa, váy đầm sặc sỡ, hộp bút chì cả trăm màu… Khi lớn lên, tôi mới biết mình đã được nuôi nấng trong sung sướng. Những năm 1990, Hong Kong là một trong bốn con hổ châu Á cùng Singapore, Hàn Quốc, Đài Loan. Cái mác “Made in Hong Kong” khẳng định hàng hoá chất lượng cao, mẫu mã đẹp, được cả thế giới săn đón. Tôi thôi thúc đến thăm Hong Kong từ dạo đó, muốn trực tiếp cám ơn vùng đất đã góp phần cho mình một tuổi thơ hoa lệ.

*

Ước mơ đến Hong Kong tôi đã thực hiện xong từ lâu, và còn rất nhiều lần. Nhiều đến độ thân thuộc, mấy năm gần đây năm nào cũng thăm một chuyến kẻo nhớ. Mỗi bước chân trên đất cảng này luôn đem đến cái cảm giác cũ cũ mới mới. Hong Kong một nửa thì cố chấp không chịu thay đổi, một nửa thì biến chuyển nhanh ngất ngây. Có những con phố lụp xụp mà dẫu không có bản đồ thì tôi cũng chẳng thể lạc, nhớ rành rõ từng ngã rẽ. Có những quán ăn mấy thập kỷ vẫn giữ phong cách cũ – đồ ăn ngon nhưng phục vụ cổ lỗ, ví như quán dimsum Tim Ho Wan ở Thâm Thủy Bộ (đây là nhà hàng Michelin Star rẻ nhất thế giới) hay quán trà chiều Lin Heung trên đường Wellington. Vào hai quán này, thực khách sẽ gọi món bằng cách đánh dấu trên tờ thực đơn chỉ có tiếng Hoa để sẵn trên bàn. Người nước ngoài vào ăn thì hệt đang chơi lô-tô xổ số, đến khi món dọn ra mới biết mình sắp cho gì vào bụng. Chốc chốc, bồi bàn sẽ đẩy một xe đầy các thố dimsum ra, lúc này thì người ở các bàn tha hồ giành giật món như chơi cướp cờ. (Đúng là ăn và chơi!) Mặt khác, cứ lâu lâu trở lại Hong Kong, tôi phải ồ à trước những đường cao tốc mới, dịch vụ công cộng mới, thêm nhà chọc trời, thêm các chuỗi hiệu ăn uống, thêm vô vàn địa điểm du lịch độc đáo.

Ngắm nhìn và tìm hiểu những đổi thay của Hong Kong qua tháng năm, tôi nghiệm ra bài học về sự linh hoạt biến chuyển. Mỗi thời thế cần có một chiến lược riêng để sinh tồn. Như Hong Kong, ban đầu với lợi thế là một thương cảng, miền đất này giàu lên nhờ sản xuất nhu yếu phẩm, giấy, quần áo, linh kiện điện tử…, rồi xuất khẩu. Phát triển đến mức độ nhất định, kinh tế Hong Kong gặp thách thức với giá nhân công cao do chất lượng sống tăng, diện tích đất bị giới hạn, sự cạnh tranh về nhân lực giá rẻ từ Trung Quốc, Indonesia, Thái Lan, Việt Nam. Không nao núng, Hong Kong điều chỉnh chiến lược để cạnh tranh. Tài nguyên thiên nhiên, sức vóc con người là hữu hạn, nhưng năng lực trí tuệ thì vô biên. – Hong Kong khôn ngoan chọn đầu tư mạnh vào công nghệ để nâng tầm sản phẩm, tăng tỷ trọng của các ngành công nghiệp không khói đem lại nguồn lợi lớn như tài chính, du lịch, sản xuất phần mềm, tổ chức sự kiện. Sự thay đổi này biến Hong Kong thành một thành phố toàn cầu đáng mơ ước. Vài năm gần đây, Hong Kong còn định vị mình là điểm đến của sự sáng tạo. Hội chợ Triển lãm Nghệ thuật Quốc tế Art Basel, được xem là “thế vận hội nghệ thuật” quy tụ những phòng triển lãm danh giá nhất hành tinh, mỗi năm chỉ tổ chức ở ba thành phố là Basel (Thuỵ Sĩ), Miami (Mỹ), và Hong Kong. Vào năm 2014, chính quyền Hong Kong cho tái thiết kế toà nhà PMQ giữa SoHo sành điệu và đắt đỏ thành một khu phức hợp sáng tạo, tập trung cửa hiệu của những nhà thiết kế trẻ Hong Kong để giới thiệu các sản phẩm thời trang, nội thất, chất liệu tới du khách và giới đầu tư.

Nói riêng về du lịch, với tôi, Hong Kong là điểm đến dễ dàng nhất, thân thiện nhất cho những kẻ thích lang thang chốn đô thị. Bán đảo này đúng là nhỏ, đi hai ngày có thể hết, nhưng trong năm 2015 đã đón hơn 59 triệu du khách. Vì đâu mà hấp dẫn thế? Vì Hong Kong đem đến những trải nghiệm và ký ức dễ chịu, ít nạn chặt chém, lại lắm trò vui chơi. Quan trọng nhất cho phát triển du lịch chính là hệ thống giao thông công cộng tàu điện, xe buýt, taxi, phà thuyền đi đến từng ngõ ngách. Tiếp nữa, cái điện thoại thông minh giúp du khách được trang bị tận răng. Tổng cục du lịch Hong Kong cung cấp thông tin và hướng dẫn bằng nhiều ngôn ngữ về các điểm đến trên website, thoải mái mà tự lên lịch trình theo sở thích. Còn có thể tải về ứng dụng “My HK Guide”, đây đúng chuẩn là một Hong Kong trong lòng bàn tay: Nó chỉ dẫn bản đồ và cách đi đến mọi nơi, cho thông tin chương trình lễ hội, giảm giá mua sắm, nhà hàng khách sạn… Đến Hong Kong, tha hồ chìm đắm suốt 24 giờ, chẳng lo bất đồng ngôn ngữ, chỉ lo không đủ ngân lượng và sức lực mà vui cho hết.

*  

Hong Kong cảnh đẹp vô số, nhưng tôi đặc biệt thích khung cảnh rừng cao ốc ở hai bên bờ vịnh Victoria. Trong chuyến thăm nào tôi cũng dành một buổi sớm để tản bộ trên Đại lộ Ngôi Sao, vừa đi vừa ngắm cao ốc chi chít ở phía bờ bên kia. Đã thành thói quen! Từ đông sang tây, với tôi, cảnh một rừng cao ốc luôn rất thần diệu. Chúng kể câu chuyện về “phép màu” biến không thành có của loài người: Từ một bãi đất trống con người đã đào sâu xuống để làm móng, đóng từng cọc sắt, lát từng viên gạch xây nên những tầng cao rất cao. Khoảng không ấy trước kia chỉ có khí trời, thì nay là chỗ của sàn nhà, của phòng ốc cho người ta làm việc và sinh sống, trở thành khung cảnh cho biết bao câu chuyện xảy ra. Mỗi khi ngắm cao ốc, tôi luôn được tiếp thêm động lực để tiếp tục đuổi bắt các ước mơ của mình. Nếu người khác có thể xây lên một toà nhà khổng lồ trên bãi đất trống, thì tôi cũng có thể.

Một cách khách quan mà nói thì nhà chọc trời ghẹo mây ở Bangkok, Singapore hay Frankfurt đều tràn trề năng lượng. Nhưng cảnh rừng cao ốc muôn màu ở hai bên bờ vịnh Victoria lung linh hơn một chút. Có lẽ vì đây là những toà cao ốc đầu tiên tôi thấy trong đời qua các bức ảnh của cha. Có lẽ vì những toà hiện đại này là đại diện cho một Hong Kong không biết ngủ, dẫn đầu nhưng vẫn cần mẫn hoàn thiện mình. Một Hong Kong mà tôi luôn lấy làm hình tượng phấn đấu.

Lan Kwai Fong

PHÒNG NGHỈ “Ổ CHUỘT” TRÊN PHỐ NATHAN

Do giá khách sạn ở Hong Kong khá cao, nên người ta đã nghĩ ra hình thức thuê lại các nhà trong chung cư cũ rồi sửa sang chúng thành phòng nghỉ dành cho thuê. Thường đây là các chung cư ở ngay những khu trung tâm dân cư như Tsim Sha Shui, Wan Chai, Mong Kok…, nên việc đi lại rất thuận tiện – thêm một điểm cộng cho hình thức trọ này. Một lần, tôi và cô bạn đã ở ba đêm tại USA Hostel trong chung cư Mirador Mansion trên đường Nathan khu Tsim Sha Tsui. Một nơi ở đem lại cảm giác bản địa, trong vài ngày chúng tôi sống giông giống người Hong Kong thuần thục, trải nghiệm điều kiện sống chật chội đặc trưng của một trong những thành phố có mật độ dân cư cao nhất thế giới.

Chung cư Mirador Mansion to khủng khiếp, có tám khu nhà từ A đến H, với bốn cổng vào, diện tích ngang ngửa các toà cao ốc văn phòng ở khu tài chính. Người ta cho thuê tầng trệt làm mặt bằng các hiệu buôn bán nhỏ máy ảnh, quần áo, bánh tươi, dịch vụ giặt là, cửa hàng tiện dụng… Giữa chung cư có khoảng sân lộ thiên, từ đó đứng nhìn lên sẽ thấy một góc dân cư Hong Kong nhem nhuốc nhưng nhiều màu sắc với dây phơi quần áo chằng chịt, những cục nóng máy lạnh kêu rò rò, những chậu cây nhỏ, những rèm cửa hoa hoè… Chúng tôi di chuyển lên hostel bằng chính thang máy của chung cư, y như người dân ở đây. Thang máy hoạt động khá phức tạp, phân chia theo tầng chẵn lẻ nên nếu bấm nhầm thì sau đó sẽ phải đi thang bộ lên hoặc xuống một tầng thì mới đến được chỗ ở, mà thang bộ thì không dễ tìm. Trong chung cư này, gần như tầng nào cũng có ít nhất một cái nhà nghỉ nằm lẫn giữa nhà dân, văn phòng công ty, hiệu may, xưởng gỗ, hiệu in ấn… Đi lại trong chung cư không chỉ có người Hoa, mà còn người Ấn, Trung Đông, và cả du khách Âu Mỹ. Có lúc tôi nghĩ một người chỉ cần sống quanh quẩn trong chung cư này thôi thì cũng đủ hết các nhu cầu cho sinh hoạt rồi.

USA Hostel là một trong những phòng nghỉ được các trang web đặt phòng đánh giá có dịch vụ khá nhất. Chúng tôi thuê phòng hai giường đơn, có nhà tắm riêng. Đây chưa phải dạng phòng rẻ nhất, nhưng điều kiện sinh hoạt thì gần như tối giản, giá trị nhất là cái cửa sổ lớn có view nhìn thẳng xuống đường Nathan phồn hoa và toà trung tâm thương mại sang cả. Phòng nhỏ xíu đủ kê hai giường đơn, một bàn ngủ và một chỗ để valy. Nếu một người đứng ở lối đi giữa hai cái giường thì người kia sẽ phải ngồi trên giường mới có chỗ. Nhà tắm không ẩm mốc, không hôi thối, nhưng trông cũ kỹ và sờ sợ, khi tắm xong thì cả bồn cầu lẫn bồn rửa mặt đều ướt nhẹp. Cái máy lạnh thì cổ lỗ, buổi tối nếu bật thì sẽ ồn như sấm, không ngủ được; nhưng nếu tắt thì sẽ nóng quá mà không ngủ được. Đêm đầu tiên, chúng tôi thử tắt máy lạnh và mở cửa sổ hóng gió thì ngủ được chút, nhưng khoảng ba bốn giờ sáng lại bị đánh thức bởi tiếng một đám người say rượu đập phá chai lọ và hát hò trên phố. Lát sau thì có tiếng cảnh sát đến dẹp loạn. Ba đêm đó ở Hong Kong, quả thật khá mệt nhưng cảm giác cũng thú vị táo bạo. Lần đầu tiên tôi được sống trong khung cảnh y như cảnh phim xã hội đen TVB mình từng xem hồi nhỏ. Ký ức phim ảnh tuổi thơ trở thành hiện thực.

Visit the protest site.

TUỔI TRẺ CỦA HONG KONG

Một người bạn Hong Kong bảo tôi rằng giới trẻ xứ này chỉ về nhà để ngủ, còn thì sau giờ học giờ làm sẽ tụ tập ngoài phố và trong các trung tâm mua sắm. Chính thế nên buổi tối ở Hong Kong luôn rất náo nhiệt. Đại lộ Ngôi Sao kín người đến xem thuyền rồng, nhạc nước, ngắm các toà tháp nhấp nháy đèn, hay nhún nhảy theo những giai điệu của Elvis Presley phát ra từ máy đĩa của một cụ già ngồi ở góc cuối lối đi. Vỉa hè ở khu mua sắm Mong Kok thì người chen người, cửa hiệu hay hàng quán nào cũng tấp nập. Để ý thì thấy phần lớn dân Hong Kong trên phố đều mang giày thể thao và có dáng người khá vừa vặn, hẳn đây là nguyên nhân và hệ quả của việc đi bộ nhiều. Bên trong vài phòng gym nằm ở tầng trên các toà nhà lắp kính trông xuống phố vẫn có người hùng hục trên máy chạy bộ, dù có khi đã gần nửa đêm. Tôi đoán đó là giới trẻ văn phòng, về trễ nhưng vẫn dành thời gian trau dồi sức khoẻ nhằm đảm bảo năng suất lao động. Thật là những con người nghiêm khắc với bản thân, việc vui chơi xếp sau rèn luyện. Ở một góc khác của Hong Kong, phố tiệc tùng Lan Quế Phường say trong men rượu, khách khứa đủ mọi quốc tịch cười nói vui vầy, khiêu vũ cả ở trên phố.

Đêm buông dần, người ta tìm đến các quán ăn khuya rồi về nhà. Nhưng đây cũng là lúc những cửa hàng thức ăn nhanh Mc Donald’s đón các vị khách “lạ”: người vô gia cư đến ngủ nhờ – báo chí gọi họ là “McRefugees”. Việc này phổ biến đã lâu ở Hong Kong, nơi mà ước tính cứ 5 người thì có 1 người nghèo. Giá thuê nhà thuộc hàng đắt đỏ nhất thế giới, tình trạng thiếu việc làm tăng dẫn đến việc dân vô gia cư phải tìm đến các nhà hàng mở cửa thâu đêm để ngủ nhờ, nhất là trong các tháng mùa đông. Có một buổi sớm tôi tạt vào quán Mc Donald’s trên phố Queens mua chiếc burger lót dạ, cũng đã tận mắt thấy cảnh người ta ngủ trên các băng ghế và dùng nhờ nhà vệ sinh. Không chỉ có những cụ già với tay nải nát bươm, mà còn có cả những thanh niên chỉ chừng hơn 20, 30 tuổi, gương mặt hốc hác vì cả đêm vật vờ. Có thể họ ở quá xa thành phố, công việc xong trễ nên đành đánh một giấc trong Mc Donald’s, còn hơn ngủ gục ở một góc phố nào đó. Có thể họ chẳng còn chỗ nào để đi.

*

The border of the protest site.

Sự phân hoá của cải thiếu cân bằng trong xã hội chính là một trong những nguyên nhân khiến hàng ngàn người Hong Kong thuộc mọi giai tầng đã đổ xuống đường biểu tình vào nửa sau năm 2014.

Cuối tháng 10 năm 2014, tôi đến Hong Kong, kịp chứng kiến một góc nhỏ của cuộc biểu tình lịch sử “cách mạng ô dù” (Umbrella Movement). Từ tháng 9, hàng chục ngàn người đã tràn khắp các phố lớn Hong Kong để đòi hỏi quyền dân chủ thực thụ, thể hiện lý tưởng chính trị, bày tỏ bất mãn với sự phân hoá giàu nghèo, cũng như lo lắng cho con đường tương lai của Hong Kong và mỗi cá nhân. Người biểu tình mang theo rất nhiều dù để che mưa nắng, viết khẩu hiệu lên nó, và bảo vệ bản thân khỏi đạn hơi cay, bình xịt hơi cay của cảnh sát. Được báo giới xem là gương mặt đại diện cho cuộc cách mạng đô thị này là các lãnh đạo của giới sinh viên học sinh Hoàng Chi Phong (Joshua Wong, khi ấy mới 17 tuổi) và Chu Vĩnh Khang (Alex Chow). Lúc cao điểm, có đến 100 ngàn người tham gia phong trào này, xuống đường giương cao biểu ngữ, chiếm cứ một số khu trung tâm như Tsim Sha Tsui, Mong Kok, Causeway Bay… gây tê liệt giao thông và các sinh hoạt khác của thành phố.

Ngay buổi tối đầu tiên của chuyến đi, tôi đến Mong Kok, một trong những trụ điểm của biểu tình. Có lẽ những tháng ngày sống cùng biểu tình và bạo động ở Bangkok đã rèn cho tôi cái tính không biết sợ, có phần xem nhẹ cảnh báo của truyền thông về những thứ gọi là nguy hiểm, bất ngờ. Trên báo chí, người ta phải đăng những câu chuyện gay cấn nhất, nặng nề nhất để thu hút mà. Và quả thật, không khí ở Mong Kok vẫn huyên náo như bình thường. Các cửa hiệu, hàng quán vẫn đông khách. Chỉ có một đoạn đường Nathan bị quây lại bằng hàng rào kẽm gai và thùng rác lớn để đánh dấu cảnh báo cho du khách. Rất đông khách hiếu kỳ hỉ hả đứng làm dáng cùng những chiếc thùng rác màu cam này, xem như là có kỷ niệm với một sự kiện lịch sử của Hong Kong. (Tôi cũng có một tấm!) Ở giữa phố, có đám đông vây quanh một người đàn ông đang thuyết trình những quan điểm xã hội bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Trung Quốc. Những người biểu tình đang cố thủ giữa đường thì có người đang ngủ, có người đang ăn những phần cơm hộp, có người chúi mắt vào màn hình điện thoại.

Life inside the protest site. Most of them are students from Hong Kong’s universities.

Cuộc “cách mạng ô dù” có mang lại hiệu quả không? Cuối cùng mọi người đều đã về nhà, chỉ vài tuần sau là phố xá Hong Kong lại thông thoáng, nhịp sống bình thường như chưa từng có gì xảy ra. Nhiều người chặc lưỡi bảo rằng đi biểu tình chỉ là một đám trẻ ranh mới lớn, hormone cao dễ tăng động, chứ nhận thức chưa chín chắn. Tôi nghĩ, các nhận xét này hẳn đến từ những người đã bị cuộc đời vùi dập quá nhiều, hoặc họ chưa bao giờ cố gắng hết sức cho ước mơ của mình, nên mới nhìn mọi việc bằng con mắt khắt khe và bất lực như thế. Không ước mơ nào là quá lớn, nếu bạn hành động. Tuổi trẻ chưa có kinh nghiệm, nhưng không có nghĩa là tuổi trẻ ngu ngơ chẳng biết gì. Mắng người trẻ là thiển cận và bồng bột thì cũng là đang trách những người đã giáo dục họ không ra sao. Thế hệ trẻ mà ù lì, bảo gì làm nấy thì tương lai đất nước mới lâm nguy. Còn ảnh hưởng của cuộc “cách mạng ô dù” này của Hong Kong, có khi phải vài mươi năm nữa chúng ta mới có câu trả lời chính xác, vì đây chỉ là điểm bắt đầu của chuỗi sự kiện. Hiện nay Hoàng Chi Phong đã thành lập một đảng chính trị mới ở Hong Kong. Và những tác động của cuộc cách mạng này lên nhận thức của giới trẻ về sức mạnh, ước mơ và hành động còn chưa được phát tác ra hết.

Muốn đoán tương lai của một miền đất, hãy quan sát và tìm hiểu về giới trẻ nơi ấy. Tôi nghĩ, trong những chuyến đi sau này đến Hong Kong, mình chắc chắn vẫn luôn được thảng thốt trước những đổi thay thú vị của vùng đất này. Hong Kong vững mạnh qua thời cuộc nhờ đức tính cần cù, đòi hỏi cao ở bản thân, không ngại biến chuyển để tìm ra hướng đi sáng hơn. Dù hiện tại nhận thức và hành động của con người có thể bất hoà, nhưng Hong Kong vẫn có thể tự hào vì đã truyền lại được đức tính vàng này cho thế hệ trẻ.

PLOY

(đã xuất bản trong “Bánh Bèo Phiêu Lưu Ký”)

Comments

comments

Leave a Reply

Your email address will not be published.