Chuyện Linh Tinh Ở KRUNGTHEP

#1

TRƯỞNG THÀNH Ở KRUNGTHEP

Cuối tháng 5 năm 2011, sau đám tang của cha, tôi chuyển đến Thái Lan làm việc. Những sắp xếp thật ly kỳ: ngay khi tôi đang ở đáy tệ nhất của cuộc đời thì được trao cho một cơ hội đổi mới. Tôi trúng tuyển vào một hãng ô tô lớn ở Bangkok. Chẳng nghĩ nhiều về cuộc sống nơi đất lạ quê người, tôi xách valy lên và bay.

Sự ra đi của cha đã đánh mạnh vào tôi. Qua một đêm, vùng trời ấm êm của tôi sụp đổ. Ngày rộng tháng dài, cuộc sống sẽ còn trồi sụt. Tôi muốn đi con đường nhanh nhất để trở thành một cô gái dám thử thách, dám chịu trách nhiệm. Cả cuộc đời của cha, ông luôn dạy tôi những điều tốt đẹp, và tôi muốn sự ra đi của ông là bài học tốt đẹp cuối cùng: Không ai có thể quyết định 100% những điều sẽ đến với mình, luôn có những bất ngờ cả tốt lẫn xấu, nhưng phải biết ngẩng đầu và chủ động đối mặt. Tôi muốn, ở đâu đó trên những đám mây kia thiên thần papa sẽ mỉm cười nhìn tôi vững bước. Tôi đã đến Bangkok, quăng mình vào thế giới, và hăm hở trưởng thành như thế.

*

Cuộc sống của tôi ở Krung Thep bắt đầu với nhiều bỡ ngỡ và phấn khích. (Krung Thep là tên mà người dân Bangkok gọi thành phố mình.) Trong một tháng đầu, công ty đài thọ cho tôi ở khách sạn. Sau đó, tôi chuyển ra một căn hộ cách văn phòng hai trạm tàu điện. Lúc sang nhà mới, tôi phải tự tìm thuê xe chở đồ, mua sắm máy giặt, bếp núc, thùng rác, cây phơi quần áo… Khi ấy, vốn tiếng Thái của tôi còn nghèo nàn, phải giao tiếp với nhân viên công ty vận chuyển và bảo vệ toà nhà bằng cách… hươ chân múa tay và nụ cười là chính, vì họ không hiểu tiếng Anh. Vậy rồi cũng xong.

Tôi dần quen với guồng sống ở Bangkok. Với những buổi sớm lật đật dậy nấu ăn sáng, rồi đi tàu điện đến văn phòng, đúng 9 giờ là ngồi vào bàn làm việc. Tối tối tan sở thì bù khú với đồng nghiệp, bạn bè mới, hoặc đi học tiếng Thái, tập yoga, đi shopping, rồi về ngủ. Có lúc xui xẻo bóng đèn hỏng giữa đêm, phải đi tìm thang mà leo lên thay. Cuối tuần không còn được sung sướng “nướng khét thành than”, phải dậy giặt giũ, rồi đi học tiếng Pháp, võ Thái. Cuối tháng nhận lương phải tính toán tiền thuê nhà, tiền ăn, tiền chơi, tiền tiết kiệm. Mỗi ngày ở Bangkok đều tất bật trôi qua cái vèo. Thành phố này luôn luôn có việc để làm, có chỗ để đi.

Thái Lan tuy vẫn là nước đang phát triển, nhưng Bangkok đã là siêu đô thị hiện đại – một thành phố có cơ sở hạ tầng, sự thuận tiện của một đô thị quốc tế. Càng sống lâu ở Bangkok, tôi càng say mê những mặt đối nghịch của nó. Bangkok có nền kinh tế phát triển vũ bão nhưng con người vẫn điềm đạm hiền hoà. Ngay bên ngoài các trung tâm thương mại cao cấp là những con phố bị biến thành chợ trời bán đủ thứ hàng thủ công lẫn hàng hiệu fake. Rải rác khắp thành phố là vô vàn mái chùa kiểu Thái, kiểu Trung Hoa, kiểu Việt Nam, nhưng lại cũng có những khu đèn đỏ tai tiếng thế giới như Soi Cowboy, Patpong. Giữa dòng xe hơi cuồn cuộn là một trạm cho thuê xe đạp công cộng, người dân có thể thuê xe để đạp trên hè phố mà… thân thiện với môi trường, đúng mốt quốc tế. Đồ ăn Thái Lan thì một là rất cay, hai là rất ngọt. Người Thái ăn nói hành xử nhẹ nhàng, nhưng những ngón đòn trong môn võ Muay Thai truyền thống của họ thì hiểm sắc, mang tính sát thương cao. Vân vân.

Ở Bangkok, tôi đã ăn những bữa tối giá vài trăm đôla ở Le Vertigo hay Red Sky – những sky bar sang chảnh nhất, từ trên cao chiêm ngưỡng thành phố lộng lẫy ngàn vạn ánh đèn. Ở Bangkok, có những chiều đi làm về, tôi ra khu Silom mua một xiên thịt nướng giá 15 bath (khoảng 10 ngàn VND), rồi đến ngồi trên bậc tam cấp của một toà văn phòng cũ kỹ, vừa nhâm nhi món thịt tẩm mật ong ngọt ngọt vừa ngắm người ta qua lại trong ánh hoàng hôn dần buông. Ở Bangkok, tôi đã học được cách không gói gọn trải nghiệm vào khuôn khổ: sang chảnh có cái thú của sang chảnh, bụi đời có nét cuốn hút của bụi đời. Hãy tận hưởng mọi mặt của cuộc sống và đừng bao giờ từ chối cảm xúc.

At Siam skytrain station in Bangkok.

#2

BANGKOK TỪ TRÊN KHÔNG

Hệ thống tàu điện trên không của Bangkok được khánh thành vào ngày 5/12/1999, mừng sinh thần của Đức Vua Bhumibol Adulyadej. Trải qua bao nhiêu năm, những chuyến tàu đã cần mẫn nối những cực sáng tối của Bangkok lại với nhau, nối phố thị phồn hoa đến những xóm lao động xập xệ, góp phần giải toả áp lực nhà đất ở khu trung tâm. Những chuyến tàu xuôi ngược trên không trung đó đã chứng kiến sự đổi thay của thành phố và của những con người hàng ngày nó mang trong mình.

Tôi luôn tìm thấy niềm vui khi đứng trong tàu điện nhìn ra ngoài cửa sổ. Những mảng Bangkok tuần tự mở ra đa sắc đa hương: bình minh vắng lặng tinh tươm và hoàng hôn óng ả vội vã, nắng gắt đấy rồi mưa lụt đường ngay, căn biệt thự cổ vườn xanh ngắt nằm trong bóng râm của khách sạn năm sao cao ngất bên cạnh. Vào giờ tan tầm, những con đường kẹt xe khủng khiếp, biến thành dòng sông xe hơi muôn màu sặc sỡ. Và Bangkok đẹp mất hồn trong những khoảng giao mùa ngắn ngủi, có thể bắt gặp hàng cây rụng lá trải một thảm vàng trên phố như cảnh thu trời Âu, hay những tháng đầu năm phố phường hồng xinh đến lạ lúc hoa Chompoo Panthip nở rộ. Từ tàu điện, ngắm những con phố hồng phấn này bên dưới, tôi từng có suy nghĩ muốn nhảy ùm đáp xuống một cây hoa hồng xù nào đó, chắc sẽ êm ái lắm! (Chompoo Panthip là loài hoa có hình dáng giống như hoa bằng lăng, cánh mỏng manh như cánh bướm, màu hồng phấn, khi hoa nở thì lá sẽ rụng hết khiến cả cây hồng xù như một cái kẹo bông gòn khổng lồ; vì thế mà người Thái gọi hoa này là “hoa anh đào của Thái Lan”.)

Có lúc chán ngắm cảnh vật bên dưới, tôi quay sang ngắm người trong tàu điện. Có một xã hội thu nhỏ trong những chuyến tàu điện trên không. Khách du lịch lạ lẫm nhìn đèn hiệu chuyển sang tên của từng trạm dừng một, sợ lạc. Học sinh sinh viên túm tụm nói chuyện cười đùa, bất chấp đây là nơi công cộng, cái tuổi hồn nhiên này vẫn chưa đặt nặng những quy tắc xã hội. Người đi một mình thì cắm mặt vào màn hình smartphone để lướt Facebook, nói chuyện trên ứng dụng Line, đọc tin nóng hổi về chuyện tình của một ngôi sao (dân Thái Lan hâm mộ cuồng nhiệt những ngôi sao nội địa). Có cô y tá mặc đồng phục ngồi ngủ gật gù trên ghế. Có cậu sinh viên ngồi bệt trên sàn tàu trong một góc, gục đầu lên gối, vẻ như đã trải qua một ngày nhiều thất vọng. Có đứa trẻ thích thú trèo lên xuống trên ghế, và rồi sẽ lớn lên trên những chuyến tàu này…

Nạn kẹt xe là đặc sản của Bangkok, lúc cao điểm thì đến độ vài tiếng mới nhích được vài mét. Nên thường xuyên có cảnh dân nhà giàu trong lúc cấp bách cũng đi tàu điện cho được việc. Kẹt xe thì xe sang Audi, BMW, Mercedes… cũng vô dụng. Nhất là tối thứ sáu, tàu điện đến các khu trung tâm Siam, Ari, Asoke thường xuất hiện nhiều nam thanh nữ tú vận một cây hàng hiệu, tác phong như công chúa hoàng tử bị ép dẹp lép bởi dân thường. Lại có một lần, tôi may mắn bắt gặp một nữ minh tinh đang cùng trợ lý trên đường đến dự sự kiện. Cô ấy trang điểm, diện váy lộng lẫy khiến đám đông chật cứng trong tàu điện phải nhốn nháo, vì người ta ra sức lấy smartphone chụp hình trong hoàn cảnh xếp lớp cỡ 6-8 người/m2.

#3

NGHE DÒNG CHAO PHRAYA KỂ CHUYỆN

Dòng Chao Phraya hùng vĩ chính là huyết mạch nuôi dưỡng Bangkok nhiều đời nay. Thưở ban đầu, những tộc người Thái đầu tiên đã đến cư ngụ ở các vùng đất quanh dòng Chao Phraya, phát triển thành các làng xã và thành thị nhỏ. Đến năm 1782, Vua Rama I dời kinh đô về vùng đất là Bangkok ngày nay. Trải qua tháng năm, dòng Chao Phraya đã chứng kiến qua bao biến chuyển thời cuộc, giấu vào lòng mình bao ký ức. Những khu đất ven sông từ hoang vu thành phố huyện, những mái nhà mọc lên rồi bị san bằng và thay thế. Người châu Âu đến rồi đi, người Nhật đến rồi đi. Khói lửa chiến tranh tan biến, những căn nhà đổi chủ, những cây cầu sừng sững vài mươi năm rồi gục ngã… Ngày nay, phong cảnh ven sông rất thú vị: Những mái chùa cổ, những nhà thờ và dinh thự do người Anh, người Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha xây dựng từ một vài thế kỷ trước, những cao ốc và khách sạn hiện đại, cầu đu quay khổng lồ nằm trong tổ hợp mua sắm Asiatique. Đôi lúc, còn thấy con nít dân dã ở truồng nhảy ùm xuống sông, nghịch ngợm hồn nhiên.

Ngày nay, mỗi ngày vẫn có khoảng 50 ngàn người dân Bangkok di chuyển bằng những chuyến thuyền xuôi ngược Chao Phraya để đi làm, đi học, tránh cảnh kẹt xe hay chen chúc trên tàu điện. Từ sông Chao Phraya, thuyền có thể theo hệ thống kênh rạch chạy vào tận sâu các quận trung tâm thành phố. Chính hệ thống kênh rạch này đã khiến những người châu Âu đầu tiên đặt chân đến Bangkok ví von nơi này với thành Venice của Ý hay Rotterdam của Hà Lan.

*

“Ngày 31/05/1880, chiếc thuyền chở Hoàng hậu Sunandha Kumariratana của Vua Chulalongkong đang xuôi dòng Chao Phraya để đến cung điện Bang Pa-in thì bị chìm. Hoàng hậu đã chết đuối khi trên tay đang ôm công chúa nhỏ và cũng đang mang thai. Năm đó, Hoàng hậu chưa tròn 20 tuổi. Đoàn tuỳ tùng đành phải nhìn Hoàng hậu chìm dần xuống dòng nước, vì Luật Hoàng gia sẽ xử trọng tội những kẻ dám chạm vào thân thể của Hoàng hậu, nên không thể cứu bà. (Nếu cứu sống Hoàng hậu thì người ấy sau đó sẽ bị xử tội chết!)” 

Con thuyền chở Hoàng hậu Sunandha Kumariratana chỉ là một trong vô số thuyền bè lớn nhỏ đã chìm sâu xuống đáy Chao Phraya. Bây giờ, việc đánh bắt tôm cá trên sông gần như không còn, do thuyền bè chạy quá nhiều gây ô nhiễm dầu. Nhưng Chao Phraya vẫn nuôi sống nhiều gia đình ngụ ở ven sông bằng một nghề khác: lặn tìm cổ vật trong xác tàu. Ngày qua tháng, những người đàn ông cha truyền con nối này lặn sâu xuống các khoảnh sông, tìm kiếm những món bảo vật xấu số. Và trong một ngày may mắn, họ sẽ tìm được một xác tàu có đồ cổ, rồi đem bán lấy tiền nuôi gia đình.

*

Ở Bangkok, vào một ngày cuối tuần nắng đẹp, tôi hay ngẫu hứng ra bến thuyền rồi xuôi dòng Chao Phraya. Sau một chút lênh đênh, tôi xuống ở bến Maharaj, lần theo bản đồ đến những điểm du lịch nổi tiếng quanh sông như Wat Pho, Hoàng cung, Quảng trường Sanam Luang, cung điện Samakhom. Có lúc tôi còn tản bộ đến chợ Pak Klong là tụ hoa tươi buổi sớm của Bangkok, cả con đường ngợp trong thơm tho và tươi sắc. Một bó 30 bông hồng siêu đẹp giá chỉ 100 bath (khoảng 65 ngàn VN).

Khi ánh chiều tà dần buông, tôi trở lại bến thuyền để chiêm ngưỡng khung cảnh huyền diệu nhất Bangkok: hoàng hôn trên dòng Chao Phraya. Khó hình ảnh nào có thể sánh được vẻ diễm lệ với cảnh Mặt trời tròn bỏng như một quả trứng muối dần khuất bóng sau Chùa Arun biểu tượng của Bangkok. Cả một vùng nước, cả một vùng trời được tô màu cam rực, tôn lên hình dáng thanh thoát của tháp chùa đã tồn tại hai thế kỷ bầu bạn cùng dòng Chao Phraya.

Khu phố Tàu (China Town/ Yaowarat) cũng khá gần sông Chao Phraya. Khung cảnh phố Tàu ở Bangkok khá hoài cổ, luôn gợi cho tôi về bối cảnh của các bộ phim Hongkong thời 1960, 1970 với những tòa nhà đen đúa cũ kỹ trông như ma ám, chen chúc những bảng hiệu quảng cáo với màu đỏ chủ đạo. Dọc con phố chính Yaowarat là san sát những hàng ăn trong nhà lẫn lề đường. Ẩm thực khu này chủ yếu mang phong vị Trung Hoa lai Thái Lan: dimsum, hải sản, đồ nướng, chè ngọt… Những buổi tối cuối năm mát trời, cả khu còn thơm lừng mùi hạt dẻ rang. Đây chính là con phố “có thù” nhất đối với cân nặng của loài người!

Me in the middle of the artistic environment of Cicada.

#4

NƯỚC THÁI QUA MÀN ẢNH NHỎ

Thưở ban đầu, tôi ấn tượng không tốt lắm với phim truyền hình Thái Lan (tiếng Thái gọi là “lakorn”), do những bộ phim xem trên tivi lúc còn nhỏ. Những câu chuyện yêu và hận lằng nhằng, một đôi trai gái vả nhau bôm bốp xong thì hôn chùn chụt ngay (một cách bày tỏ tình cảm quái đản!), đàn ông được quyền lăng nhăng nhưng vợ ngoan thì phải biết tha thứ… Ghét của nào trời trao của đó. Những ngày đầu ở Bangkok tôi phải “xăm mình” xem lakorn vì hai lý do. Một, tôi cần luyện nghe tiếng Thái cho thông thạo. Hai, ở Thái Lan thì sau 8 giờ tối gần như mọi kênh truyền hình đều chỉ chiếu lakorn, mở tivi lên thì không có món ăn nào khác. Đến một ngày, tôi ngỡ ngàng nhận ra mình nghiện lakorn mất rồi, khi tối chủ nhật đi ăn với bạn xong tôi hấp tấp về nhà kịp 8 giờ mà bật tivi xem tập cuối của “Raak Boon”. Đây là một lakorn có yếu tố ma quỷ, trinh thám rất hấp dẫn.

Tôi chỉ là một fan nhỏ nhoi trong số rất rất nhiều fan ngoại quốc mà lakorn Thái thu thập về trong vài năm gần đây. Ngoài kỹ thuật quay dựng xuất sắc, lakorn kiểu mới khai thác nội dung rất đa dạng: chuyện về hoàng gia và một đất nước tưởng tượng nào đó, chuyện ma và linh hồn, chuyện cổ đại, chuyện thần thoại, thậm chí cả chuyện ở Nhật Bản hay Hong Kong. Qua lakorn, người Thái được nhắc nhở về các vấn đề xã hội, về lịch sử và văn hóa truyền thống, cũng như được “kích thích” đi du lịch. Những thước phim lãng mạn vô đối quay tại rừng hoa đào hồng rực ở Chiang Mai, dải đồi xanh mịn mướt mắt ở Kanchanaburi, rừng lá vàng tại Pai, hoặc các vùng biển mênh mông nước xanh ngọc ôm bờ cát trắng ở Krabi, Hua Hin… chính là chiêu phát triển du lịch cho các tỉnh địa phương. Thông qua lakorn, họ muốn giới thiệu những vùng đất hay lạ đến dân Bangkok và khán giả quốc tế.

Dù vậy, tôi vẫn luôn thấy buồn cười với những cảnh biểu lộ tình cảm trong lakorn. Vì là lakorn là món ăn tinh thần phổ biến toàn dân, nên những cảnh ôm hôn được tiết chế tối đa nhằm tránh cho con nít coi nhầm. Nam hôn nữ thường chỉ hôn lên má, hiếm hoi lắm mới chạm môi nhưng không được phép nồng nàn. Còn cảnh nóng ư? Máy quay sẽ lia lên trời, xuống đất, hoặc ra ngoài cửa sổ trước khi có sự vụ gì xảy ra. Có vài lakorn ngoại lệ với cảnh nóng nhưng không táo bạo, và mỗi khi lakorn như thế lên sóng thì truyền thông lập tức quay cuồng phân tích mổ xẻ lợi hại. Vậy nhưng…

Cấm cảnh hôn, nhưng lakorn nhan nhản chuyện nam chính vì nhất thời nóng giận mà cưỡng bức nữ chính. Thậm chí nữ diễn viên Thái sang lập nghiệp tại Hollywood Sara Malakul Lane từng chia sẻ rằng “Tôi đóng lakorn từ thời 14, 15 và đã thực hiện khoảng bảy cảnh bị hiếp, trước cả khi tôi đóng cảnh hôn trong phim Hollywood.” Đây chính là vấn nạn của phim ảnh Thái, khi ngay từ bộ phim đầu tiên thực hiện năm 1927 cảnh sàm sỡ đã xuất hiện và trở thành một cái “chuẩn” để thể hiện sự nam tính. Nam chính sau sai lầm sẽ ăn năn, nhún nhường như cún cưng, rồi sẽ được tha và yêu nhau nồng ấm hơn! Cảnh cưỡng đoạt còn để “khoe” về sự trinh bạch của nữ chính, vì trong nữ chính lakorn luôn phải là gái ngoan, chỉ biết đến tình dục sau đám cưới hoặc bị ép! Các tình huống bạo lực này đã làm lệch lạc nhận định của giới trẻ về vai trò của nam nữ, về sự thể hiện tình cảm. Những năm gần đây, cùng sự phát triển của xã hội, của nữ quyền, cảnh này dần bị tẩy chay khỏi lakorn nhưng chưa chấm hết hoàn toàn.

*

Sự phát triển của lakorn góp phần thúc đẩy các nhánh khác của ngành công nghiệp giải trí Thái Lan như điện ảnh, âm nhạc, thời trang. Kết quả là ngành giải trí Thái Lan tạo ra được những ngôi sao nội địa vạn người mê trên mọi lĩnh vực. Đời tư của các ngôi sao là chủ đề tám chuyện ưa thích của dân Thái, có thể nghe nhan nhản ở tàu điện, trường học, công sở, quán cà phê. (Riêng tôi, vì hâm mộ cuồng nhiệt giọng ca ấm áp tình tứ của hai nam ca sĩ Bird Thongchai và Bie Sukrit, nên đã rất cần mẫn học tiếng Thái để có thể hát theo.)

Do người Thái mê sao Thái, nên ngành quảng cáo cũng chuộng dùng ngôi sao để quảng bá sản phẩm. Đến Thái Lan, nếu thấy một mỹ nam mỹ nữ nào trong quảng cáo trên TV công cộng hay trên pa-nô to vật vã, thì 90% đấy là một ngôi sao ăn khách. Các con số thống kê khẳng định việc mời sao làm gương mặt đại diện sẽ giúp nâng cao doanh số, điều này càng tăng giá của giới siêu sao. Những ngôi sao hạng A như Mario Maurer, Yaya Urassaya, Aum Patcharapa, James Ji… đều bỏ túi 5-7 triệu bath khi làm đại diện thương hiệu, và vài trăm ngàn bath cho một lần dự sự kiện 2-4 tiếng.

Điều khiến tôi thú vị nhất về “bầu trời các ngôi sao” ở Thái Lan chính là việc có rất nhiều “bông hồng lai” và “hoàng tử lai”. Nó  gián tiếp phản ánh những biến chuyển về sắc tộc của xã hội Thái Lan hiện đại. Là điểm đến kinh tế – du lịch lớn của châu Á, lại có lịch sử thân phương Tây, nên mấy mươi năm nay Thái Lan trở thành chốn định cư của nhiều người nước ngoài, từ đó dẫn đến việc phổ biến hôn nhân xuyên quốc gia. Những đứa trẻ lai mang nét Âu sinh ra lớn lên tại Thái Lan vẫn thấm nhuần văn hóa Thái, luôn xem mình là người Thái, và nhiều trong số đó trở thành những ngôi sao hàng đầu showbiz như Chompoo Araya, Ananda Everingham, Mario Maurer, Nadech Kugimiya, Yaya Urassaya Sperbund, Mai Davika… Khán giả nước ngoài có thể thấy gượng khi xem một chàng trai có gương mặt đậm nét Âu vào vai nông dân thuần Thái, nhưng với khán giả Thái đó là bình thường, thậm chí còn rất thích vì những diễn viên ấy thật là đẹp!

(đã xuất bản trong “Bánh Bèo Phiêu Lưu Ký”)

PLOY

Comments

comments

Leave a Reply

Your email address will not be published.